Handlettering: letters tekenen in 6 stappen, ook zonder brushpen

GratisGeen accountMet stappenplan
Kort antwoord

Handlettering is het tekenen van letters met de hand, waarbij elk woord als een kleine compositie wordt ontworpen. Anders dan bij kalligrafie schrijf je de letters niet in één streek, maar bouw je ze op: schetsen, bijwerken, inkten. Daardoor kun je het met elke pen leren, ook met een gewone fineliner via de faux-calligraphytechniek.

Handlettering is letters tekenen: je ontwerpt een woord of korte tekst met de hand en behandelt elke letter als een stukje tekening. Je mag schetsen, gummen en bijwerken tot het klopt. Dat maakt handlettering heel toegankelijk. Je hebt geen speciale pen nodig en geen jaren oefening om iets moois te maken voor een kaart, een bord of een bulletjournal.

Handlettering, kalligrafie en typografie

De drie termen worden vaak door elkaar gebruikt, maar ze betekenen iets anders. De Engelstalige Wikipedia vat het zo samen: lettering is letters kunstzinnig tekenen, kalligrafie is letters schrijven, typografie is bestaande letters schikken.

HandletteringKalligrafieTypografie
Wat je doetletters tekenenletters schrijvenlettertypen kiezen en zetten
Bijwerkenmag altijdnee, één streekn.v.t.
Gereedschappotlood, fineliner, stiftbreedrandpen, spitse pen, brushpencomputer
Resultaatuniek ontwerpregelmatig schriftherhaalbare tekst

In de praktijk lopen ze in elkaar over. Brush lettering met een brushpen wordt soms handlettering genoemd en soms kalligrafie. Belangrijker dan het label is hoe je werkt.

Faux calligraphy: de truc voor beginners

Faux calligraphy (nepkalligrafie) geeft je het dik-dunlijnenspel van kalligrafie met een gewone pen. Zo doe je het:

  1. Schrijf het woord in aan elkaar geschreven letters, met een normale dunne lijn.
  2. Kijk bij elke letter waar je pen omlaag ging. Dat zijn de neerhalen.
  3. Teken naast elke neerhaal een tweede lijn, aan de linker- of rechterkant, maar steeds aan dezelfde kant.
  4. Kleur de ruimte tussen de twee lijnen in.

De opgaande lijnen blijven dun. Klaar: het ziet eruit alsof je met een brushpen werkte. Het werkt ook op een bord met krijtstift of op een tablet.

Handlettering in 6 stappen

  1. Kies je tekst. Kort werkt het best: een naam, “Fijne feestdagen”, een korte quote.
  2. Bepaal de belangrijkste woorden. Die maak je groot en opvallend. Kleine woorden als “de” of “en” worden klein of krijgen een eenvoudige stijl.
  3. Schets de compositie. Teken met potlood vakken of een vorm (cirkel, banner) waarin je tekst moet passen.
  4. Teken de letters. Licht eerst, dan steeds preciezer. Combineer twee of drie stijlen, bijvoorbeeld een script voor het hoofdwoord en blokletters voor de rest.
  5. Inkt. Trek de definitieve lijnen over met een fineliner of stift en laat goed drogen.
  6. Gum en versier. Gum de potloodlijnen weg en voeg eventueel schaduw, accenten of kleine illustraties toe.

Stijlen om te combineren

  • Script: aan elkaar geschreven, met dikke neerhalen. Zie ook schrijfletters.
  • Schreefletters: letters met kleine voetjes, chic en klassiek.
  • Schreefloos: strak en modern, goed leesbaar.
  • Bubbel- en graffitiletters: speels en dik, zie bubbel letters en graffiti letters.
  • Versieringen: schaduwen, een tweede contourlijn, banners, krullen.

Een goede vuistregel: maximaal drie stijlen per ontwerp, en maximaal één echt drukke stijl.

Lettertypen als inspiratie

De fonts in de voorbeeldweergave bovenaan zijn handig om vormen te bestuderen. Ze staan allemaal gratis in Google Fonts onder de SIL Open Font License:

  • Pacifico: dik, rond surfer-script van Vernon Adams en anderen, in Google Fonts sinds 2011.
  • Caveat: losse handschriftletter van Impallari Type, sinds 2015.
  • Dancing Script: sierlijk script met verbonden letters, eveneens van Impallari Type.
  • Lobster: vet script met veel ligaturen, ook van Impallari Type, al sinds 2010 in de collectie.

Typ je eigen tekst in de voorbeeldweergave en kijk hoe de letters verbonden zijn. Natekenen van een font voor eigen oefening is prima; wil je een ontwerp verkopen, gebruik dan je eigen letters. Meer gratis fonts vind je bij Google Fonts.

Projecten om mee te beginnen

Oefenen gaat het makkelijkst met een concreet doel. Vier projecten die goed werken voor beginners:

  • Een verjaardagskaart: één naam groot in script, daaronder “gefeliciteerd” in kleine blokletters.
  • Kopjes in een planner of bulletjournal: elke maand een nieuwe stijl uitproberen, op een klein formaat.
  • Een krijtbord: schets eerst met krijt, werk de letters dan dik bij met een krijtstift. Wat misgaat, veeg je weg.
  • Een envelop: het adres in een rustige stijl, de naam als blikvanger. Houd het adres wel leesbaar voor de postbezorger.

Digitaal handletteren

Op een tablet met stylus werkt handlettering hetzelfde als op papier, met één groot voordeel: lagen. Je zet de schets op een aparte laag, tekent de definitieve letters erboven en verbergt de schets daarna. Veel tekenapps hebben drukgevoelige penselen, zodat je dik-dunlijnen ook zonder faux-calligraphytruc krijgt. Begin toch op papier als je de vormen nog leert: de weerstand van papier helpt je hand de bewegingen te onthouden.

Welk materiaal voor handlettering?

  • Potlood (HB of H) en een zachte gum.
  • Fineliners in een paar diktes.
  • Eventueel een brushpen met kleine punt.
  • Glad papier: printpapier om te oefenen, dikker papier voor het eindresultaat.
  • Een liniaal voor hulplijnen.

Waar je op let

  • Te veel tekst. Handlettering draait om een paar woorden. Een hele alinea wordt onleesbaar.
  • Geen hulplijnen. Zonder basislijn en x-hoogte gaan je letters scheef.
  • Te vroeg inkten. Maak eerst de schets helemaal af. Wat in potlood niet klopt, wordt in inkt niet beter.
  • Onrustige afstanden. Kijk naar de ruimte tussen letters, niet naar de letters zelf. Gelijk ogende ruimte leest prettig.
  • Dik-dun aan de verkeerde kant. Bij faux calligraphy komt de extra lijn alleen bij neerhalen.
  • Gekopieerde ontwerpen verkopen. Inspiratie is prima; het werk van een ander namaken en verkopen niet.

Veelgestelde vragen

Wat is handlettering?

Handlettering is het tekenen van letters met de hand, waarbij je een woord als compositie ontwerpt. Je mag schetsen en bijwerken, anders dan bij kalligrafie.

Wat is het verschil tussen handlettering en kalligrafie?

Bij kalligrafie schrijf je letters in één streek volgens vaste regels. Bij handlettering teken je ze en werk je ze bij.

Kan ik handlettering leren zonder brushpen?

Ja. Met faux calligraphy maak je met een gewone pen het dik-dunlijnenspel na door de neerhalen dubbel te tekenen en in te kleuren.

Welke pen is goed voor handlettering?

Een potlood om te schetsen en fineliners om te inkten zijn genoeg. Een brushpen is een leuke aanvulling, maar niet nodig.

Mag ik een lettertype natekenen?

Voor eigen oefening is dat geen probleem. Voor werk dat je verkoopt, ontwerp je beter je eigen letters.

Bronnen

Lees ook

Similar Posts