Lettertypen: soorten, kopiëren en installeren uitgelegd

Lettertypen zijn complete sets letters, cijfers en tekens in één herkenbare vormgeving, zoals Arial, Times New Roman of Great Vibes. Een lettertype is technisch gezien een bestand (.ttf, .otf of .woff2) dat je computer of website gebruikt om tekst te tekenen. De generator hierboven doet iets anders: die zet je tekst om in speciale Unicode-tekens die eruitzien als een ander lettertype. Dat verschil bepaalt waar je wat kunt gebruiken.

Wat zijn lettertypen precies?

Een lettertype (in het Engels font of typeface) beschrijft de vorm van elk teken. De letter “a” is in elk lettertype hetzelfde teken, alleen anders getekend. Kies je in Word een ander lettertype, dan verandert alleen het uiterlijk; de tekst zelf blijft gelijk.

Vaak bestaat een lettertype uit een familie: normaal, vet, cursief en soms dun of extra zwaar. Moderne fonts zijn meestal OpenType-bestanden. Dat formaat is in 1996 aangekondigd door Microsoft en Adobe en werd in 2007 als ISO-norm vastgelegd onder de naam Open Font Format (ISO/IEC 14496-22).

Een lettertype werkt alleen als het op het apparaat staat dat de tekst weergeeft. Stuur je een document in een bijzonder font naar iemand die dat font niet heeft, dan ziet die persoon een vervangend lettertype.

Soorten lettertypen

Lettertypen worden grofweg in vijf groepen ingedeeld. Die indeling is handig om snel te kiezen, ook al bestaan er officiële systemen met veel meer subgroepen. De bekendste, de Vox-ATypI-classificatie uit 1954, is in 2021 door de internationale typografenvereniging ATypI zelfs ingetrokken omdat ze niet meer bij de praktijk paste.

Soort	Kenmerk	Voorbeelden	Goed voor
Schreef (serif)	Kleine dwarsstreepjes aan de uiteinden	Times New Roman, Playfair Display	Boeken, kranten, formele stukken
Schreefloos (sans-serif)	Strakke uiteinden zonder schreven	Arial, Helvetica	Schermen, websites, borden
Script	Lijkt op handschrift of kalligrafie	Great Vibes, Dancing Script	Uitnodigingen, kaarten, logo’s
Decoratief (display)	Opvallend, bedoeld voor grote koppen	Lobster, Bungee	Posters, titels, flyers
Monospace	Elke letter even breed	Courier New	Code, tabellen, typemachine-look

Daarnaast is er nog gotisch schrift (fraktur), dat je herkent aan de gebroken, hoekige vormen. Meer daarover lees je bij gotische letters.

Lettertypen kopiëren: zo werken Unicode-stijlen

Op Instagram, TikTok of WhatsApp kun je geen lettertype installeren. Daar komt Unicode om de hoek kijken. Unicode is de wereldwijde standaard die elk teken een vast nummer geeft. Sinds Unicode 3.1 (maart 2001) bestaat daarin het blok Mathematical Alphanumeric Symbols (U+1D400 tot U+1D7FF), met letters in vet, cursief, script, fraktur, contour en meer.

Die tekens zijn bedoeld voor formules in de wiskunde, maar je kunt ze ook in een bio of naam plakken. De vetgedrukte A is dan geen “A in een vet lettertype”, maar een eigen teken: U+1D400 MATHEMATICAL BOLD CAPITAL A. Daarom blijft de stijl behouden als je de tekst kopieert.

Stijl	Voorbeeld	Kopiëren
Vet (schreef)	𝐋𝐞𝐭𝐭𝐞𝐫𝐭𝐲𝐩𝐞𝐧	Kopieer
Script	𝓛𝓮𝓽𝓽𝓮𝓻𝓽𝔂𝓹𝓮𝓷	Kopieer
Gotisch	𝔏𝔢𝔱𝔱𝔢𝔯𝔱𝔶𝔭𝔢𝔫	Kopieer
Contour	𝕃𝕖𝕥𝕥𝕖𝕣𝕥𝕪𝕡𝕖𝕟	Kopieer
Schreefloos vet	𝗟𝗲𝘁𝘁𝗲𝗿𝘁𝘆𝗽𝗲𝗻	Kopieer
Typemachine	𝙻𝚎𝚝𝚝𝚎𝚛𝚝𝚢𝚙𝚎𝚗	Kopieer

Typ je eigen tekst in de generator bovenaan, dan zie je ruim dertig stijlen tegelijk. Op fancy text lees je hoe dat technisch werkt, en op Unicode vind je de achtergrond.

Kopiëren of installeren: welk lettertype heb je nodig?

De vuistregel is eenvoudig. Kun je in het programma zelf een lettertype kiezen (Word, Canva, Photoshop, je website), installeer dan een echt font. Kun je dat niet (sociale media, chats, gamenamen), kopieer dan Unicode-tekens.

Situatie	Gebruik
Instagram-bio of -naam	Unicode-stijlen kopiëren, zie Instagram lettertypen
WhatsApp-bericht	Eigen opmaakcodes van WhatsApp of Unicode, zie WhatsApp lettertype
Uitnodiging of poster printen	Een echt font installeren
Website of blog	Een webfont, bijvoorbeeld van Google Fonts
Document dat je doorstuurt	Een standaardfont of het font insluiten in het bestand

Lettertypen installeren op Windows en Mac

Download eerst een fontbestand van een betrouwbare bron en lees de licentie. Gratis is niet altijd gratis voor commercieel gebruik. Op gratis lettertypen staat welke bronnen veilig zijn.

1. Windows: pak het zip-bestand uit, klik met de rechtermuisknop op het .ttf- of .otf-bestand en kies Installeren. Je kunt het bestand ook naar de map C:\Windows\Fonts slepen. Daarna staat het lettertype in de lijst van Word, aldus de uitleg van Microsoft.
2. Mac: dubbelklik op het fontbestand in de Finder en klik op Installeer. Lettertypecatalogus (Font Book) controleert het bestand dan automatisch op fouten.
3. Telefoon: op iPhone en Android kun je meestal geen lettertypen voor het hele systeem installeren. Apps als Canva hebben hun eigen fontbibliotheek.

Werk je in Word, lees dan ook lettertype toevoegen in Word. Daar staat hoe je een font in je document insluit, zodat de ontvanger hetzelfde ziet.

Gratis lettertypen en licenties

De bekendste legale bron is Google Fonts. Volgens de beheerders van de collectie op GitHub valt het overgrote deel onder de SIL Open Font License 1.1; een deel gebruikt de Apache 2.0-licentie. Beide staan commercieel gebruik toe, ook in drukwerk en logo’s, zolang je het font zelf niet als los product verkoopt.

Let op bij downloadsites met duizenden fonts. Daar heeft elk font een eigen licentie, vaak alleen voor persoonlijk gebruik. Twijfel je, zoek dan de licentietekst bij het font op voordat je het gebruikt.

Lettertypen kiezen die goed leesbaar zijn

Een mooi font is pas goed als mensen het makkelijk lezen. Gebruik voor lange tekst een rustige schreef- of schreefloze letter en bewaar script en decoratieve fonts voor korte koppen. Combineer hooguit twee lettertypen in één ontwerp.

Controleer ook de Nederlandse tekens. Bijna alle Latijnse fonts bevatten é, ë en ï, maar bij kleine gratis fonts ontbreekt soms een accent. Typ daarom een testzin als “Café Noël in België” voordat je een font kiest.

Voor Unicode-stijlen geldt hetzelfde in het kwadraat. Schermlezers lezen 𝐯𝐞𝐭 of 𝓼𝓬𝓻𝓲𝓹𝓽 vaak letter voor letter of helemaal niet voor. Gebruik ze dus voor accenten, niet voor je hele bio. Zoek je vooral de mooiste combinaties, kijk dan bij mooie lettertypen.

Veelgemaakte fouten

• Unicode-letters in je @gebruikersnaam proberen. Gebruikersnamen accepteren meestal alleen gewone letters, cijfers, punten en underscores.
• Een font zonder licentie commercieel gebruiken. “Free for personal use” betekent: niet voor je bedrijf, webshop of klant.
• Te veel stijlen mengen. Drie verschillende Unicode-stijlen in één zin oogt rommelig en is slecht leesbaar.
• Vergeten dat de ontvanger het font niet heeft. Sluit het font in of exporteer naar pdf.
• Gestileerde tekst gebruiken voor belangrijke informatie. Zoekmachines en schermlezers herkennen 𝐏𝐫𝐢𝐣𝐬 niet altijd als “Prijs”.
• Niet testen op een ouder toestel. Sommige tekens verschijnen daar als lege vierkantjes.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen een lettertype en een font?

In het dagelijks gebruik niets. Strikt genomen is het lettertype het ontwerp en het font het bestand of de specifieke variant, zoals Arial Vet.

Kan ik lettertypen kopiëren en plakken?

Een echt lettertype niet, want dat is een bestand. Je kunt wel Unicode-tekens kopiëren die eruitzien als een ander lettertype; die blijven hun vorm houden waar je ze plakt.

Waarom zie ik vierkantjes in plaats van letters?

Het apparaat van de lezer heeft geen font met die Unicode-tekens. Dat gebeurt vooral op oudere telefoons en computers.

Welke lettertypen zijn gratis te gebruiken?

De fonts van Google Fonts vallen onder open licenties zoals de SIL Open Font License en mogen ook commercieel gebruikt worden. Bij andere sites verschilt de licentie per font.

Hoe installeer ik een lettertype op Windows?

Klik met de rechtermuisknop op het .ttf- of .otf-bestand en kies Installeren. Het lettertype verschijnt daarna in Word en andere programma’s.

Bronnen

• Unicode: Mathematical Alphanumeric Symbols (U+1D400–U+1D7FF)
• Unicode Technical Report #25: Unicode Support for Mathematics
• Microsoft Support: Een lettertype toevoegen
• Google Fonts op GitHub (licentie-informatie)
• Wikipedia: OpenType

Lees ook